Strona główna

Kontakt z nami

O instytucie

Analizy badań klinicznych

Konferencje

Projekty naukowe

Publikacje

Co to jest EBM

  Słownik EBM

  EBM - język i koncepcje

 
Mapa serwisu

 



Co to jest EBM

Określenia tego użył jako pierwszy w 1991 roku Gordon Guyatt, profesor medycyny i epidemiologii klinicznej na McMaster University w Hamilton w Kanadzie. Trudno je trafnie, a jednocześnie zwięźle przełożyć na język polski, nie tracąc przy tym sensu i nie ryzykując błędnego pojmowania. W użyciu są także inne nazwy, na przykład "medycyna oparta na dowodach", "medycyna oparta na faktach", "ewaluacja badań medycznych", czy wreszcie "praktyka medyczna oparta na wiarygodnych i aktualnych publikacjach" (w skrócie POWAP). Żadne z nich naszym zdaniem nie oddaje jednak w pełni istoty tego, czym jest EBM, chociaż podkreśla znaczenie wcześniej niedocenianego, a niezwykle ważnego elementu w praktyce lekarskiej, jakim są wiarygodne dane pochodzące z badań klinicznych. Dlatego też zdecydowaliśmy się nie forsować polskiej nazwy i posługiwać oryginalnym określeniem. Zdajemy sobie przy tym sprawę z konsekwencji takiego wyboru - bierzemy na siebie odpowiedzialność za właściwe rozumienie EBM.

Jak rozumieć EBM?

Wyeksponowanie w nazwie danych z badań naukowych (evidence) nie oznacza, że wystarczają one do podejmowania decyzji klinicznych lub odgrywają w tym procesie najważniejszą rolę. W ten sposób podkreślono jedynie fakt, że są niezbędne i trzeba je umiejętnie wykorzystywać. Ponadto stanowią element stosunkowo nowy, gdyż historia wiarygodnych badań klinicznych obejmuje zaledwie pół wieku - pierwsze badanie z randomizacją opublikowano w 1948 roku. Zanim będzie można zrobić użytek z tych danych, trzeba najpierw trafnie rozpoznać sytuację kliniczną, czyli ustalić diagnozę i dostępne opcje postępowania, które zależą także od uwarunkowań systemu opieki zdrowotnej (dostępność badań diagnostycznych, leków, zabiegów itp.). Indywidualne umiejętności i doświadczenie lekarza są tu niezastąpione. Niemniej jednak rozważenie korzystnych i niekorzystnych skutków różnych działań diagnostycznych i leczniczych wymaga znajomości danych z badań naukowych - czyli umiejętności ich znalezienia, krytycznej oceny pod kątem wiarygodności i znaczenia klinicznego oraz odniesienia do danego pacjenta. Wreszcie możemy wybrać postępowanie, które naszym zdaniem jest w danej sytuacji optymalne. Aby tak było, musimy wziąć pod uwagę system wartości pacjenta i jego preferencje.

Na tym właśnie polega współczesna sztuka lekarska i tak rozumiemy EBM. Pierwszą zasadą EBM jest, na pozór paradoksalnie, przejrzyste i bez pozostawiania wątpliwości przypomnienie lekarzowi, że dane naukowe nie wystarczają do podejmowania decyzji, co ilustruje rysunek. Umiejętność właściwego wykorzystywania danych z badań naukowych niewątpliwie daje lekarzowi większą autonomię w podejmowaniu decyzji i satysfakcję zawodową.

Zasady EBM odnoszą się nie tylko do indywidualnej praktyki lekarskiej, lecz także do instytucji i całego systemu opieki zdrowotnej. Powinni je zatem dobrze znać i właściwie rozumieć wszyscy podejmujący decyzje dotyczące organizacji, funkcjonowania i finansowania systemu.

Dodatkowe informacje:

1. Evidence based medicine (EBM) współczesną sztuką lekarską.

2. Praktyczne aspekty EBM.

3. Evidence Based Medicine. Praktyka medyczna Oparta na Wiarygodnych i Aktualnych Publikacjach" (POWAP). Roman Jaeschke, Deborah Cook, Gordon Guyatt.

4. Słownik podstawowych pojęć EBM


powrót



Kontakt
  Copyright © PI-EBM